Chưa phân loại

Các trường hợp người lao động không đóng BHXH năm 2026

Việc tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) là quyền lợi và cũng là nghĩa vụ của người lao động khi ký kết hợp đồng lao động. Tuy nhiên, trên thực tế, có nhiều tình huống phát sinh khiến người lao động băn khoăn liệu mình có thể không đóng BHXH được không? Trường hợp nào việc không đóng BHXH là hợp pháp và trường hợp nào sẽ bị xử phạt?

Không đóng BHXH có sao không? — *Đúng luật – An tâm – Bảo vệ tương lai*

Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết các quy định về việc tạm dừng hoặc miễn đóng bảo hiểm theo Luật Bảo hiểm xã hội hiện hành.

1. Đối tượng bắt buộc phải tham gia BHXH bắt buộc

Trước khi tìm hiểu về các trường hợp không đóng BHXH, chúng ta cần xác định rõ đối tượng phải tham gia. Theo Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, công dân Việt Nam làm việc theo các loại hợp đồng sau đây phải đóng BHXH bắt buộc:

Hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc có xác định thời hạn.
Hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc công việc nhất định từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng.
Hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng.

Như vậy, về nguyên tắc, chỉ cần bạn có giao kết hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên, cả bạn và doanh nghiệp đều không được tự ý thỏa thuận về việc không đóng BHXH.

2. 03 trường hợp người lao động hợp pháp không đóng BHXH hàng tháng

Căn cứ vào Quyết định 595/QĐ-BHXH năm 2017, pháp luật quy định cụ thể các mốc thời gian và điều kiện để người lao động tạm thời không đóng BHXH trong tháng mà vẫn đảm bảo đúng quy định:

Trường hợp 1: Nghỉ việc không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên

Đây là trường hợp phổ biến nhất. Nếu trong một tháng, người lao động có việc riêng và xin nghỉ không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên thì cả người lao động và doanh nghiệp đều không đóng BHXH tháng đó.

Lưu ý: Khoảng thời gian này sẽ không được tính vào thời gian tham gia BHXH để hưởng các chế độ hưu trí hay tử tuất sau này.

Trường hợp 2: Nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau

Khi người lao động bị bệnh, tai nạn mà phải nghỉ việc để điều trị từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng (có giấy xác nhận của cơ sở y tế), họ sẽ thuộc đối tượng không đóng BHXH.

Mặc dù không đóng BHXH, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) hay bảo hiểm tai nạn lao động trong thời gian này, nhưng người lao động vẫn được đảm bảo quyền lợi về bảo hiểm y tế (BHYT).

Trường hợp 3: Nghỉ việc hưởng chế độ thai sản

Đối với lao động nữ nghỉ thai sản (hoặc lao động nam nghỉ khi vợ sinh con theo chế độ) từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, đơn vị và cá nhân đó sẽ không đóng BHXH và các khoản bảo hiểm bắt buộc khác.

Điểm khác biệt: Dù không đóng BHXH thực tế từ lương, nhưng thời gian nghỉ thai sản vẫn được tính là thời gian có đóng BHXH và được cơ quan bảo hiểm đóng BHYT miễn phí cho người lao động.

3. Có được tự ý thỏa thuận không đóng BHXH để nhận tiền mặt?

Nhiều người lao động có tâm lý muốn nhận trực tiếp số tiền đóng bảo hiểm vào lương hàng tháng thay vì để doanh nghiệp trích nộp. Tuy nhiên, việc thỏa thuận không đóng BHXH giữa chủ doanh nghiệp và nhân viên là hành vi vi phạm pháp luật.

Việc không đóng BHXH theo cách này không chỉ khiến người lao động mất đi “lưới an sinh” khi về già, mà còn tiềm ẩn rủi ro pháp lý lớn cho cả hai bên.

4. Mức xử phạt khi vi phạm quy định không đóng BHXH

Nếu cơ quan chức năng phát hiện hành vi cố tình không đóng BHXH thông qua việc thỏa thuận trái luật, các mức phạt hành chính sẽ được áp dụng theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP:

Đối với người lao động: Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng nếu có hành vi thỏa thuận với người sử dụng lao động để không đóng BHXH bắt buộc hoặc bảo hiểm thất nghiệp.
Đối với tổ chức (doanh nghiệp): Mức phạt sẽ gấp 02 lần mức phạt cá nhân. Đồng thời, doanh nghiệp còn phải khắc phục hậu quả bằng cách đóng bù số tiền chưa đóng và nộp tiền lãi chậm đóng theo quy định.

5. Kết luận

Việc hiểu rõ khi nào được phép không đóng BHXH giúp người lao động bảo vệ quyền lợi chính đáng và tránh các rủi ro pháp lý không đáng có. Trừ các trường hợp nghỉ ốm, thai sản hoặc nghỉ không lương dài ngày theo quy định, việc duy trì đóng BHXH đầy đủ là cách tốt nhất để đảm bảo tương lai tài chính ổn định.

CẦN TƯ VẤN BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI BÌNH DƯƠNG?

Bạn đang gặp phải các vấn đề nan giải như:

Doanh nghiệp trốn đóng, không đóng BHXH đúng quy định cho bạn?

Bạn đang muốn làm thủ tục rút BHXH 1 lần nhưng chưa rõ quy trình?

Cần giải đáp chi tiết về mức đóng, chế độ thai sản, ốm đau và hưu trí?

Hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được hỗ trợ tư vấn hoàn toàn miễn phí!

Trụ sở: Ô 17, Lô I37, Đường DE1, Khu TĐC Mỹ Phước 3, Bến Cát, Bình Dương.

Hotline: 0362 533 133

Đồng hành cùng quyền lợi của người lao động Việt.