Mỗi dịp cuối năm, bên bờ câu chuyện thưởng Tết, một trong những vấn đề được người lao động quan tâm nhất là: Lương tháng 13 có bắt buộc không ? Không ít người cho rằng lương tháng 13 là quyền lợi tự nhiên của người lao động.
Ngược lại, một số doanh nghiệp lại cho rằng đây chỉ là tài khoản tự nguyện. Chính sự khác biệt trong cách hiểu điều này đã dẫn đến nhiều cuộc tranh cãi mỗi khi doanh nghiệp công bố chính sách khen thưởng cuối năm.
Trên thực tế, để biết doanh nghiệp bắt buộc phải trả lương tháng 13 hay không, người lao động cần căn cứ vào quy định của pháp luật lao động hiện hành thay vì chỉ dựa vào thông tin hoặc tin đồn.
Lương Tháng 13 Có Được Quy Định Trong Luật Không?
Theo Bộ luật Lao động năm 2019 hiện hành, không có điều khoản nào quy định doanh nghiệp bắt buộc phải trả lương tháng 13 cho người lao động.
Điều này có nghĩa là:
- Lương tháng 13 không phải là tiền lương bắt buộc.
- Không thể xác định được chế độ tài khoản.
- Không phải doanh nghiệp nào cũng phải chi trả.
Bộ luật Lao động chỉ quy định nghĩa vụ trả lương theo đồng lao động và các tài khoản quyền lợi bắt buộc khác như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, tiền làm thêm giờ, nghỉ phép năm và các quyền lợi liên quan.
Nói cách khác, nhận xét về mặt pháp lý, lương tháng 13 không phải là nghĩa vụ bắt buộc của người sử dụng lao động.
Vì Sao Lương Tháng 13 Vẫn Xuất Hiện Ở Hầu Hết Doanh Nghiệp?
Mặc dù không bắt buộc theo luật, nhưng lương tháng 13 đã trở thành một phổ biến tại Việt Nam.
Doanh nghiệp thường áp dụng chính sách này:
- Ghi nhận đóng góp của người lao động trong năm.
- Khuyến khích nhân viên gắn bó dài.
- Tạo động lực làm việc.
- Thu hút lao động mới.
- Nâng cao hình ảnh doanh nghiệp.
Đối với nhiều công ty sản xuất, khu công nghiệp và doanh nghiệp FDI, lương tháng 13 vẫn được xem là công cụ giữ chân lao động hiệu quả trong bối cảnh cạnh tranh nhân sự ngày càng cao.
Chính vì thế, dù không bắt buộc, đa số doanh nghiệp vẫn cố gắng duy trì khoản thưởng này nếu tình hình kinh doanh được phép.
Khi Ăn Doanh Nghiệp Bắt Buộc Phải Trả Lương Tháng 13?
Đây là điểm rất nhiều người lao động hiểu nhầm.
Mặc dù luật pháp không bắt buộc doanh nghiệp phải có lương tháng 13, nhưng nếu doanh nghiệp đã cam kết trả lương trong các văn bản chính thức thì nghĩa vụ thực hiện có thể phát sinh.
Các trường hợp thường gặp:
1. Được Ghi Trong Hợp Đồng Lao Động
Nếu xác định quy định lao động đồng bộ:
“Người lao động được hưởng lương tháng 13 theo quy chế của công ty”
hoặc
“Người lao động được nhận một tháng lương bổ sung vào cuối năm”
thì đây là cam kết có giá trị pháp lý.
Khi doanh nghiệp không thể tự động từ chối chi trả nếu người lao động đáp ứng đủ điều kiện theo sự đồng ý.
2. Được Ghi Trong Thỏa Ước Lao Động Tập Thể
Nhiều doanh nghiệp quy định chế độ lương tháng 13 trong đồng ước lao động tập thể.
Khi nội dung này đã được thông báo hợp pháp thì doanh nghiệp phải thực hiện cam kết đúng.
3. Được Quy Định Trong Quy Chế Thưởng
Theo Điều 104 Bộ luật Lao động 2019:
“Thượng là số tiền hoặc tài sản hoặc bằng các hình thức khác mà người sử dụng lao động khen thưởng cho người lao động cơ bản vào kết quả sản xuất, kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc của người lao động.”
Nếu doanh nghiệp ban hành quy chế thưởng cuối năm có nội dung lương tháng 13 và người lao động đáp ứng điều kiện thì doanh nghiệp phải thực hiện theo quy chế đó.
Lương Tháng 13 Có Phải Là Thưởng Tết Không?
Nhiều người thường xuyên bối rối giữa tháng 13 và thưởng Tết.
Thực tế đây là hai khái niệm khác nhau.
Lương Tháng 13
- Thường tương thích với một tháng lương.
- Cách tính dựa trên thời gian làm việc trong năm.
- Mang tính thông tin tại doanh nghiệp.
Thưởng
- Do doanh nghiệp quyết định.
- Có thể là tiền mặt hoặc hiện vật.
- Mức thưởng phụ thuộc vào kết quả kinh doanh.
Một số doanh nghiệp chỉ chi trả lương tháng 13.
Một số doanh nghiệp chỉ thưởng Tết.
Một số nơi chi trả riêng cho cả hai tài khoản.
Vì vậy người lao động cần đọc kỹ thông báo từ công ty để tránh hiểu nhầm.
Nghỉ Trước Tết Có Nhận Lương Tháng 13 Không?
Đây là câu hỏi rất phổ biến vào cuối năm. Câu trả lời phụ thuộc vào quy định nội bộ của từng doanh nghiệp.
Thông thường có ba trường hợp lệ:
Trường Hợp 1: Công Ty Quý Định Phải Làm Việc Đến Thời Điểm Chi Trả
Nếu chế độ ghi rõ người lao động phải làm việc tại thời điểm khen thưởng thì người nghỉ việc trước thời điểm đó có thể không được nhận.
Trường Hợp 2: Công Ty Tính Theo Thời Gian Làm Việc
Nhiều doanh nghiệp ứng dụng hình thức tính toán theo số tháng làm việc thực tế.
Ví dụ:
- Làm đủ 12 tháng: nhận 100%.
- Làm 6 tháng: nhận 50%.
- Làm 9 tháng: nhận 75%.
Khi đó người nghỉ việc vẫn có thể được nhận theo tỷ lệ tương ứng.
Trường Hợp 3: Hợp Đồng Có Cam Kết Khác
Nếu hợp đồng hoặc thỏa ước lao động quy định cụ thể thì doanh nghiệp phải thực hiện theo nội dung đã cam kết.
Công Ty Thua Lỗ Có Phải Trả Lương Tháng 13 Không?
Vì lương tháng 13 về bản chất thường được xem là một hình thức thưởng nên nhiều doanh nghiệp căn cứ vào kết quả kinh doanh để quyết định mức chi trả.
Nếu công ty gặp khó khăn hoặc thua lỗ:
- Có thể giảm mức thưởng.
- Có thể không thưởng.
- Có thể điều chỉnh điều kiện nhận thưởng.
Tuy nhiên nếu doanh nghiệp đã cam kết bằng văn bản và người lao động đáp ứng đủ điều kiện thì việc không thực hiện có thể dẫn đến tranh chấp lao động.
Người Lao Động Cần Làm Gì Để Bảo Vệ Quyền Lợi?
Khi làm việc tại bất kỳ doanh nghiệp nào, người lao động nên:
Kiểm Tra Hợp Đồng Lao Động
Đọc kỹ các điều khoản liên quan đến:
- Thưởng cuối năm.
- Lương tháng 13.
- Chính sách phúc lợi.
Tìm Hiểu Quy Chế Thưởng
Nhiều quyền lợi không ghi trong hợp đồng nhưng lại được quy định trong quy chế nội bộ.
Lưu Giữ Các Thông Báo Của Công Ty
Thông báo bằng email, văn bản hoặc quyết định của doanh nghiệp có thể trở thành căn cứ quan trọng khi phát sinh tranh chấp.
Chủ Động Hỏi Bộ Phận Nhân Sự
Nếu chưa rõ cách tính lương tháng 13, người lao động nên trao đổi trực tiếp với phòng nhân sự để được giải thích cụ thể.
Góc Nhìn Thực Tế: Đừng Chỉ Nhìn Vào Lương Tháng 13
Khi tìm việc, nhiều người thường đặt câu hỏi:
“Công ty có lương tháng 13 không?”
Đây là một yếu tố quan trọng nhưng không nên là tiêu chí duy nhất.
Một doanh nghiệp có thể không có lương tháng 13 nhưng lại có:
- Thu nhập ổn định.
- Tăng ca đều.
- Bảo hiểm đầy đủ.
- Thưởng năng suất hấp dẫn.
- Môi trường làm việc tốt.
Ngược lại, một số nơi quảng bá lương tháng 13 rất hấp dẫn nhưng chế độ phúc lợi hàng tháng lại không tương xứng. Vì vậy, người lao động nên đánh giá tổng thể thay vì chỉ tập trung vào một khoản thưởng cuối năm.
Kết Luận
Lương tháng 13 không phải là khoản tiền bắt buộc theo Bộ luật Lao động 2019. Doanh nghiệp có quyền quyết định việc chi trả hoặc không chi trả khoản tiền này dựa trên quy chế nội bộ, kết quả kinh doanh và các thỏa thuận với người lao động.
Tuy nhiên, nếu lương tháng 13 đã được ghi nhận trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc quy chế thưởng của doanh nghiệp thì người sử dụng lao động phải thực hiện đúng cam kết đã đưa ra.
Đối với người lao động, việc hiểu đúng bản chất của lương tháng 13 sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của mình, tránh những hiểu lầm không đáng có và có cái nhìn thực tế hơn khi lựa chọn công việc hoặc đánh giá chế độ đãi ngộ của doanh nghiệp.
Phía trên là tổng hợp những thông tin mà Human Power đã cung cấp đầy đủ cho các bạn. Human Power là đơn vị cung ứng lao động được người dùng tin cậy. Bạn nào cần việc làm cứ ghé qua website của bên mình tham khảo công việc nhé hoặc theo dõi fanpage…
Theo dõi fansite để cập nhật tin tức mới nhất: Công Ty Tnhh Cung Ứng Lao Động Human Power
